Ramiro de Goriño, a lenda.

ConcinaGalezaAs corredoiras de Tras do prado, do Agüeiro, da Rosa Arada… antes de ser convertidas eu pistas da concentración parcelaria ou arrasadas polos enormes tractores que a modernidade impuxo aos labregos, tiñan infinidade de lendas e historias que contar arredor da lareira.

Nobreza labrega

Unha de esas historias particulares, que non precisamente exemplares, foi a de Ramiro de Goriño.

Ramiro naceu aló polos anos 20 do sáculo 20 e, anque a vida non era moi doada de vivir, na casa do Goriño sempre había unha tallada de touciño e un anaco de broa.

Sendo o fillo predestinado para herdar, asistiu a escola e aprendeu as catro regras, formación que completou no servizo militar.

O seu pai, chamado Maximino, era un home gallardo de eses que fan parte da elite, respectan as leis pero tamén gustan de as facer. Cando o crego na igrexa sermonaba un pouco de través, no parecer de Maximino, el tusía unha tose «aparente» e o crego entendía o sinal mudando de retórica.

Houbo un tempo en que en Vilamaior había un grupiño de homes de pouco medo que infundían un certo respecto na poboación.

Un de eses homes era Andrés do Roxo, contábame miña avoa que el amais Maximino, cando morreu o Filomeno, fixeron un acto que, en plena gloria do franquismo, so o podían facer homes de un grande prestixio sen que lles custase un concello de guerra.

A morte de un  comunista

Resulta que o Filomeno, por motivos que lle eran propios, non asistía a misa case nunca. Cando lle falaban do clero collía o charuto entre os dedos e chuspía con forza para o chan. Moitos din que era consecuencia da conivencia do clero cos afortunados para foder aos pobres dos que o Filomeno facía parte, con un orgullo, un pragmatismo e unha dignidade exemplares que non lle deixaban ser cómplice da hipocrisía social do momento no que moitos probes pedían a esmola axeonllados. O Filomeno morreu de pé.

le-communisme-c-est-la-mortA xente dou en dicir que era un comunista e murmuraba ao pasar ao pe de el. Por iso o crego lle negou os sacramentos cando morreu e non o quixo enterrar onde enterraba os cristiáns, no camposanto.

Despois do Velorio e, chegada a hora de levar o corpo cara o mais alá, Andrés do Roxo amais Maximino de Goriño saíron cara a casa do Filomeno chamando casa por casa para que o xentío acudira a cerimonia que eles mesmos organizaron.

Enterrárono detrás da igrexa, sen lápida e sen cruz, contan que ao momento de botarlle terra Maximino dixo:
– «Non te quixeron no medio de eles é serás o que mais preto estarás do Altar»

Volvendo a o Ramiriño de neno, todos os rapaces ían para diante na misa pero el, que pasaba case unha cuarta dos outros aos 11 anos, xa se foi para a tribuna xunto con seu pai.

Amor e orgullo

Nin que dicir ten que Ramiro, cos seus zocos feitos de encarga con un redobre de peza na biqueira, con roupa ben encaixada e de boa tea, con unha herdanza xeitosa, corpulento e ben encarado, non precisaba de avoa para vender o seu «charme» no mundo da mocidade feminina e era ben acollido en todas as portas onde ía petar.

Unha das poucas que o soubo acaramelar foi Consueliño do Médico que era unha das mellores mozas da época.

Quince anos tiña a moza cando caeu no ollo de Ramiro que empezou a rondala de contado.

Ao pouco tempo, Consuelo non veu durmir a casa e a familia empezou a mirar por ela na casa dos veciños, como non aparecía por ningún lado, a xente empezou a organizar batidas para atopala. Dende a beira do rio ás devesas que, en aqueles tempos, abundaban pola zona.

la-mujer-perdidaAo alborexar o día, os veciños volveron cansos e frustrados de non ter rastro, entón o Coxo subiu ao valado da eira dos Mourelles e dixo:
– ¡Mirade oh! a rapaza secadra non está tan perdida como pensamos. Ide ver se tamén falta Ramiro de Goriño, que a min quéreme parecer que ela non ha de andar moi lonxe.

Ao cabo de 3 días apareceu Consuelo toda espeluxada, tan deshidratada que a penas se tiña de pe. A súa nai descubriu no hórreo do millo unha cama improvisada de herba e fieitas.

Polo visto, a rapaza sentiuse avergoñada pola aptitude das veciñas que arredaban de ela facéndolle pagar moi duramente o atrevemento de vivir de ese xeito tan inhabitual ese instante do seu amor desenfreado que era unha grave falta na moral da época.

Non podendo soportar as miradas que queiman e sentíndose burlada polo galopín dos seus sentimentos, en segredo e con presa, os seus pais mercáronlle a pasaxe para Venezuela.

Contoume meu tío Ché que a atopara por alá con unha recua de fillos predicando polas rúas de Caracas para unha seita relixiosa.

Ramiro, que pensou que ela viríalle suplicar para que a quixera, non tivo tempo a decatarse de que a perdera para sempre e, a cada unha das innumerables farras nas que se sumía a miúdo, sempre a lembraba cos ollos húmidos e a voz rouca.

Esa popularidade que o aloumiñou, dado o seu berce e a súa presencia, tamén foi a súa perdición. Dende moi novo, habituouse a ser o «galo do poleiro» (animal preferido de Ramiro) e facía uso frecuente de esa facultade.

Un amigo «Maneiro»

Dada a sua larga mocidade, meu pai (ao que el chamaba cariñosamente Maneiro) que era 6 ou 7 quintas mais novo que el, foi compañeiro de farras.

Meu pai tiña a vantaxe de ter seu irmán Lelo (mais ou menos da quinta de Ramiro) que gañara o estatuto de respectable porque xa tiña a cara marcada á barbeira,  xa lle abrira os miolos con unha legoña ao seu agresor e estivera encadeado por elo.

A primeira vez que Ramiro se decatou de meu pai, estaban na taberna do Miguelo de Pereira, Ramiro pousou a cachaba diante da porta e dixo:
– O que teña collóns que pase por enriba do meu bastón.

Perante un bo momento, instalouse un silencio de camposanto, meu pai, que non quería pasar por un «cagao», entre outras cousas porque lle facía as veiras a filla mais vella do taberneiro, facendo de tripas corazón, con moita precaución, colleu a cachaba, arrimouna de xeito vertical a cantería da porta e pasou.

Ramiro veu cara el e botoulle a man a zamarra antes que lle dera tempo a tomar carreira. Estendeu o dedo arritado coma quen tira ráfagas de metralladora cara os homes todos dicindo:
– ¡Manda carallo! Así que a vos non vos fai falla cadeas para controlarvos, basta un pau deitado. Un rapaz de… ¿cantos anos tes, neno?
– Quince, dixo o Maneiro.
– … quince anos, ten collóns de saltar unha mancola deitada.
– Se non me engano es o irmán de Lelo amais Eliseo de Gómez ¿non si? . Veña Miguelo, ponlle algo aquí a este Valente.

Con este feito, o Maneiro, que como o seu nome indica era un home maneiro, gañou a súa praza no medio dos que contaban e converteuse en un amigo íntimo de Ramiro.

Comunidade matrimonial falida

Despois de varios fillos, en varias mulleres, Ramiro decide casar tardiamente con unha de elas.

O seu matrimonio durou escasos meses, porque acostumado a vivir por libre, sen hora de entrada nin de saída e sen ter que dar explicacións, non se puido adaptar aos atrancos que supón a concertación no reparto de responsabilidades ao interior de unha tal comunidade.

Un día, varios familiares decidiron de darlle unha nova oportunidade de xuntalos e, sabedores da estima e respecto que lle tiña a meu pai, viñérono buscar.

Xuntáronse arredor da lareira e aló lle explicou meu pai como el pensaba que a cousa podería ter éxito:
– ¡Mira muller! Agora ti ves comigo até a súa casa, eu amais teu cuñado, poñémonos a falar con el e, como eu teño confianza na casa, mándoche a ti facer café, sentámonos na mesa con el e facémoslle un pouco a moral mentres tomamos unhas copas, despois ti vas para a cama, nos marchamos e xa vós amañades as cousas entre as mantas.

En esta, a muller empezou a dar paus co tizón na borralla coma unha adoecida e a berrar dicindo que ela non se rebaixaba con ninguén, intimando a meu pai que fora a buscalo a súa casa, que o trouxera e que lle pedira perdón.

Non chegando a un acordo na maneira de conducir un acordo de paz, meu pai, coñecendo ambas partes, volveu para a súa casa e deixou a cousa así até hoxe.

Un crego gallardo

Don Xoán era o cura da parroquia que tamén era un home garrido, de bo parecer e, como é de esperar, de verbo fluído. En esas condicións era un concorrente de coidado na poboación feminina.

A Don Xoán gostáballe xogar as cartas na taberna e ir bailar cas mozas nas romarías.

Cando os de Castriz viñeron armar gresca en Vilamaior mandando recado que levaran o cesto para as tripas e os baldes para o sangue a San Mamede de Bazar, Don Xoán saíu coa pistola botando tiros ao ar dicindo:
– ¡Veña, arreade que na prisión teño eu influencia para sacarvos, no inferno non!

Unha noite, na do Ferreiro de Bazar, despois de librar uns garrafóns de caña, seguindo algunha que outra insinuación sobre da moral de uns e de outros, Ramiro espetou a navalla no mostrador e díxolle:
– Pon aquí a boca negra e falamos de home a home.

O sangue non chegou ao rio porque, avaliando friamente as forzas en presencia, o equilibrio impoñía unha saída pacífica. O Ferreiro, que era un home que sabía mediar con tino, tamén contribuíu a calmar os espíritos.

Concentración parcelaria

Con meu pai tamén tivo os seus episodios de des-encontro.

Cando o franquismo promoveu a concentración parcelaria, os funcionarios, despois da cualificación dos terreos, daban un prazo aos veciños para que chegaran a un acordo no reparto dos lotes.

Unha mañá, os do Carballal reuníronse no pallote de Chucho de Abelino e, a mediodía, tiñan que mandarlle os planos aos do Lugar de Riba para continuaren eles pola tarde; así o tiñan concertado.

Como tardaban en levarllos, as 2 da tarde, os do Lugar de Riba, mandaron un rapaz para buscalos. Meu pai, ante a inminencia de un acordo que se podía desbaratar se aos veciños lle daba tempo de remoer na casa o sentimento de ficar mal no reparto, díxolle ao recadeiro que estaban por rematar e que llos levaría el mesmo en, mais ou menos, unha hora.

Ramiro amais Herminio, seu irmán, tomaron o feito como unha «chulería» de meu pai e organizaron unha redada para vir buscar os planos,

Cando chegaron, meu pai xa estaba envolvéndoos para levarllos e, co peito fora, sentíndose todos xuntos mais fortes que meu pai, empezaron a pedir explicacións.

O tio Bardanca, que estaba cos do Lugar de Riba pero non quería que lle fixeran mal a seu cuñado, dixo para meu pai:
– Ti pasa para a túa eira que o camiño é o camiño.

Meu pai, que puxera unha panada de toxo por debaixo do portal da eira para tornar as galiñas, saltou para dentro e pediulle a súa sogra (miña avoa) que lle trouxese a escopeta.

Meteulle dous cartuchos e apuntou cara eles:
– O primeiro que meta o pe por enriba da panada de toxo, leva un tiro.

Tanta convicción meteu meu pai no ademán que Ramiro, para non perder a cara dixo:
– A ver Maneiro se nos entendemos, estamos un pouco «molestos» pero isto haberá que amañalo sen tiros, trae os planos e aquí non pasou nada.

A morte social e o esquecemento

Na segunda parte da súa vida, Ramiro perdeu todo o que tiña, deixou de traballar, vendeu os bens para gastar nas tabernas e nas casas de putas, nunca quixo facer concesións a chamada do amor, destrúe por completo a súa saúde e morreu so coma un can.

Moita xente non viu en Ramiro mais que un pervertido, un bébedo, un perdido e un egoísta pero non seriamos xustos se non tivésemos conta de que, xunto con outros homes dereitos da parroquia, fixo sempre parte dos que se mollaron pola xente do país.

tomiFoi alcalde pedáneo moitos anos, facía parte, sempre que se lle pedía, de eses homes bos que, con imparcialidade e bo sentido, interferían nos conflitos entre veciños para atopar un compromiso evitando, de este xeito, moitos preitos e, incluso, solucións armadas.

Precisamente, implicouse no proceso da concentración parcelaria para que na sua parroquia fose un éxito.

Acudiu a onde fixo falla para solicitar a instalación da electricidade que tanto progreso trouxo a zona, enfrontándose aos «escurantistas» que tiñan medo da luz.

Participou activamente na organización da traída da auga corrente nas casas do seu lugar.

Tomaba sempre a cabeza das comisións necesarias para amañar camiños e servizos fundamentais que precisaba a comunidade de labregos. Non tiña medo a enfrontarse a quen fixera falla polo ben dos seus veciños que non sempre foron agradecidos con el.

Sempre a boa ocorrencia

Faría falla un libro extenso para relatar todas as anécdotas e feitos de este home controvertido que, eso si, non deixaba nunca ninguén indiferente.

Para mostra, velaquí o relato corto de un momento da vida de este home que eu presenciei un dia de feira en unha taberna de Santa Comba.

Ramiro, citando algo que el lle escoitara a alguén… tomou o nome de Deus en vano, botou un gran xuramento, vaia.

O crego de San Salvador, que estaba a dous pasos, arrimado ao mostrador, achegouse a Ramiro dicindo:
– Home Ramiro, ti que es un home que nunca blasfemas, ¿agora fixéchelo por que eu estaba presente, ou que?

Ramiro, agarrouno polo colo da sotana e espetoulle:
– ¡Ti, cando che retorzan os collóns, tamén te has de cagar en Deus!

3 réflexions sur « Ramiro de Goriño, a lenda. »

  1. Pois o noso pai..o maneiro..despois k eu lle lera esta historia d ramiro de joriño,puxose pensativo ……e con algo de auga nos ollos…dixo k todo iso era certo e k foron uns anos bonitos pra el k xunto con ramiro co irman d ramiro e co gaio teñen vivido moitos momentos moi bos nakela idade k eran ainda mozos e mozos todos eles gallardos,valentes e k gustaban as mulleres…magoa d ser nunha aldea….k pa asunto d mulleres estaba limitados….pasaban as tardes dos domingos na taberna d eliseo do roxo arreglando o mundo…tamen me dixo o noso pai…ke. a « crimeria »cos de castris empezouse o dia do casamento do filomeno con consuelo d mourelle polo reparto da regueifa……..

  2. Amigo Jesús non sei como non te adicas as novelas. Encantoume a historia de Ramiro, eu tamén teño oído contar que era o home con mais forza da comarca, cando ía ó toxo a costa do Andufe, levaba o carro cas vacas o través da costa cargado de toxo e a roda da parte de abaixo da costa levaba nivelada co a de arriba levantándoa el o carro co forcado. Un día houbo unha liorta en Vilamaior e o Gaio, fui axudar os veciños, colleu o timón dun arado de pao pola punta e encheuse de dar estaca como si fose cunha vara. Sigue escribindo, eu lémbrome de contos de eses que me ten contado meus pais. Unha aperta.

    1. Amigo Torreira:
      Como todos os pobos, o pobo galego está cheo de historias e lendas.
      Temos o deber de deixalas para a posteridade porque, sexan boas ou malas, son as nosas.
      De outra parte, se alguén ten algunha que contar, que ma mande por privado e eu fareina pública, anque sexa co meu estilo particular, ben entendido.

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur comment les données de vos commentaires sont utilisées.